Tôm bị teo gan, gan trắng, gan nhạt màu: nguyên nhân và cách phục hồi gan tụy

Gan tụy là "nhà máy" tiêu hóa và dự trữ năng lượng của tôm. Khi gan khỏe, tôm ăn mạnh, lớn nhanh, chịu được biến động môi trường. Khi gan teo, nhạt màu, trắng hoặc sưng ứ nước, tôm hấp thu thức ăn kém, chậm lớn, dễ mắc bệnh đường ruột và có thể chết rải rác kéo dài. Theo dõi gan định kỳ là việc bà con nên làm mỗi tuần.

Cách kiểm tra gan tôm

Bắt 5 đến 10 con tôm ở nhá hoặc chài, quan sát phần đầu ngực dưới ánh sáng:

• Gan khỏe: màu nâu vàng đến nâu đậm, căng đều, ranh giới rõ, chiếm khoảng một phần ba phần đầu.
• Gan nhạt, trắng gan: màu vàng nhạt, trắng đục, gan mềm nhũn khi bóp.
• Teo gan: gan nhỏ lại, co về phía sau, có khoảng trống trong đầu.
• Sưng gan, ứ nước: gan to bất thường, mọng nước, màu không đều.

Tôm gan yếu thường kèm theo ruột trống, phân lỏng, phân trắng, ăn giảm dần qua các cữ.

Nguyên nhân gan tôm yếu

Vi khuẩn Vibrio và bệnh hoại tử gan tụy

Vi khuẩn tấn công gan tụy gây sưng, teo, hoại tử, thường gặp ở 10 đến 45 ngày sau thả. Xem bài bệnh hoại tử gan tụy cấp EMS.

Vi bào tử trùng EHP

EHP ký sinh trong gan tụy, làm tôm chậm lớn, lệch cỡ. Xem bệnh EHP trên tôm.

Độc tố từ môi trường và thức ăn

Khí độc NH₃, NO₂, H₂S cao, tảo độc, thức ăn ẩm mốc nhiễm độc tố nấm, lạm dụng hóa chất đều khiến gan phải "làm việc" quá sức, lâu ngày gan teo và nhạt màu.

Cho ăn quá nhiều

Thức ăn dư thừa vừa làm bẩn đáy vừa khiến gan quá tải. Ao cho ăn vượt nhu cầu thường có tôm gan to nhạt và phân dài lỏng.

Cách xử lý khi tôm bị teo gan, gan trắng

Bước 1: Giảm tải cho gan

• Giảm 20 đến 30% lượng thức ăn trong 3 đến 5 ngày, theo dõi nhá để điều chỉnh.
• Xử lý đáy, hấp thụ khí độc, ổn định pH và độ kiềm. Xem xử lý khí độc trong ao tôm.

Bước 2: Bổ gan, giải độc gan theo liều trên nhãn

• SORBEST: trộn 10 g/kg thức ăn, 2 đến 3 lần/ngày; có thể tạt xuống ao 500 g cho 2.000 m³ nước, định kỳ 5 đến 7 ngày/lần.
• Thảo dược G7: phòng bệnh trộn 3 đến 5 ml/kg thức ăn; khi gan yếu trộn 7 đến 10 ml/kg, 3 đến 4 lần/ngày, liên tục 5 ngày.
• HEPALIVER FS hoặc ANTILIV: khi gan yếu trộn 10 ml/kg thức ăn, 3 đến 4 lần/ngày, liên tục 5 ngày.
• LIVER MAX: vừa trộn 10 ml/kg thức ăn vừa có thể tạt 1 lít cho 1.500 m³ nước, định kỳ 5 ngày/lần.

Chỉ chọn một sản phẩm bổ gan chính cho mỗi đợt, không trộn nhiều loại cùng lúc.

Bước 3: Phục hồi đường ruột

Gan và ruột luôn đi đôi. Sau đợt bổ gan, trộn men vi sinh đường ruột như AQUALAC FS 3 g/kg thức ăn hằng ngày để tôm tiêu hóa tốt trở lại. Xem thêm men vi sinh cho tôm.

Bước 4: Theo dõi và báo kỹ thuật viên

Kiểm tra gan sau 3 đến 5 ngày. Nếu tôm vẫn chết tăng, gan sưng mềm, hãy gửi mẫu xét nghiệm hoặc gọi kỹ thuật viên để có phác đồ phù hợp.

Phòng gan yếu từ đầu vụ

• Chọn tôm giống sạch bệnh, có xét nghiệm EHP, EMS.
• Định kỳ bổ gan 3 đến 5 ngày mỗi đợt, cách 5 ngày nhắc lại, nhất là giai đoạn 10 đến 45 ngày.
• Cho ăn đúng nhu cầu, bảo quản thức ăn nơi khô ráo.
• Giữ đáy sạch, khí độc thấp bằng vi sinh định kỳ.