Chi phí và lợi nhuận một vụ tôm thẻ ao bạt: cách tính giá thành 1 kg tôm và điểm hòa vốn

"Nuôi một ký tôm thẻ hết bao nhiêu tiền, bán bao nhiêu mới có lời?" là câu hỏi bà con hỏi nhiều nhất khi thức ăn tăng giá. Bài này tổng hợp chi phí nuôi tôm thẻ ao bạt từ các nghiên cứu đã công bố, rồi hướng dẫn tự tính giá thành 1 kg tôm, điểm hòa vốn và cách giảm chi phí.

Các con số trong bài đều ghi rõ nguồn và thời điểm khảo sát; giá cả thay đổi theo năm, theo vùng, nên chỉ dùng làm mốc so sánh.

Số liệu thực tế: một vụ tôm thẻ ao bạt tốn bao nhiêu?

Khảo sát ao lót bạt ở ĐBSCL (năm 2020). Huỳnh Văn Hiền và ctv. (Tạp chí KH&CN Nông nghiệp Việt Nam, 2021) phỏng vấn 178 hộ ở Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau, Kiên Giang. Kết quả trung bình:

• Mật độ thả 157,1 con/m², nuôi 90 đến 100 ngày, thu cỡ 61,6 con/kg, FCR 1,3.
• Năng suất 15,9 tấn/ha/vụ; tổng chi phí khoảng 1,29 tỷ đồng/ha/vụ.
• Giá thành 81,1 nghìn đồng/kg (thấp nhất Sóc Trăng 77,6, cao nhất Kiên Giang 87,9 nghìn đồng/kg).
• Giá bán 116,7 nghìn đồng/kg, lợi nhuận 35,6 nghìn đồng/kg, tỷ suất lợi nhuận 44%.

Khảo sát bể nổi lót bạt siêu thâm canh ở Cà Mau (năm 2022–2023). Phạm Tiến Sĩ và ctv. (Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ, 2024), 60 hộ: tỷ lệ sống cuối vụ 75,3%, eFCR 1,29, năng suất 4,18 tấn/1.000 m³/vụ. Tổng chi phí 335,6 triệu đồng/1.000 m³/vụ, giá thành 80.755 đồng/kg, giá bán trung bình 142.481 đồng/kg.

Bối cảnh giá đầu năm 2026. Theo Tuổi Trẻ (9/3/2026), ở An Giang tôm thẻ cỡ 100 con/kg giá khoảng 90.000 đồng/kg, người nuôi cho rằng phải trên 100.000 đồng/kg mới lãi khá; thức ăn 560.000–900.000 đồng/bao 20–25 kg.

Cơ cấu các khoản chi: thức ăn luôn đứng đầu

Tỷ trọng từng khoản (% tổng chi phí) trong hai nguồn có số liệu chi tiết; CTU-RAS là mô hình tuần hoàn của Đại học Cần Thơ triển khai tại Cà Mau (Lê Quốc Việt và ctv., báo cáo 8/2026):

Ở bể nổi Cà Mau (Sĩ và ctv., 2024), thức ăn chiếm 63,92% chi phí biến đổi, thuốc hóa chất 16,00%.

Điểm chung: thức ăn chiếm khoảng một nửa đến gần hai phần ba chi phí.

Khấu hao bạt và hạ tầng

Đầu tư ao bạt phải chia đều (khấu hao) vào từng vụ:

• Theo Hiền và ctv. (2021), chi phí cố định chiếm 13,8% tổng chi phí: khấu hao xây dựng công trình 7,0%; máy móc, thiết bị và bạt lót 5,7%; nhà kho và vật liệu khác 1,1%.
• Sĩ và ctv. (2024) tính khấu hao theo thời gian sử dụng: đào ao, làm bể 10 năm; bạt lót 5 năm; thiết bị (sục khí, quạt nước, motor, máy bơm) 5 năm; máy phát điện 15 năm. Trong đó khấu hao bạt lót cao nhất, khoảng 2,39 triệu đồng/1.000 m³/vụ.

Khấu hao một vụ = giá mua ÷ số năm sử dụng ÷ số vụ mỗi năm. Quên khoản này sẽ tưởng lời nhiều hơn thực tế.

Cách tính giá thành 1 kg tôm theo FCR và tỷ lệ sống

Ba công thức bà con cần nắm:

1. Sản lượng (kg) = số con thả × tỷ lệ sống ÷ cỡ thu hoạch (con/kg).
2. FCR = tổng kg thức ăn đã cho ăn ÷ kg tôm thu được. (Boyd, 2021).
3. Giá thành (đồng/kg) = tổng chi phí cả vụ ÷ tổng kg tôm thu hoạch.

Từ đó suy ra: tiền thức ăn cho 1 kg tôm = FCR × giá 1 kg thức ăn. Còn các khoản giống, điện, khấu hao gần như cố định cho một vụ, nên tỷ lệ sống thấp làm sản lượng giảm, kéo giá thành tăng.

Số liệu CTU-RAS (2026) minh chứng: điểm 1 và 2 có tỷ lệ sống 74,3% và 68,9%, giá thành 76,0 và 69,5 nghìn đồng/kg; điểm 3 tỷ lệ sống chỉ 42,1%, FCR 1,35, giá thành vọt lên 107,2 nghìn đồng/kg.

Ví dụ giả định để minh họa cách tính

Các con số dưới đây là ví dụ giả định để minh họa cách tính, không phải số liệu thực tế của ao nuôi nào.

Giả định: ao bạt 1.000 m², thả 150.000 con, thu cỡ 60 con/kg, giá thức ăn 30.000 đồng/kg, các khoản chi khác ngoài thức ăn (giống, điện, thuốc, vi sinh, nhân công, khấu hao) cộng lại 62 triệu đồng/vụ.

Kịch bản A: 150.000 × 75% ÷ 60 = 1.875 kg; thức ăn 1.875 × 1,3 × 30.000 đ ≈ 73,1 triệu; giá thành (73,1 + 62) triệu ÷ 1.875 kg ≈ 72.100 đ/kg.

Tổng chi gần như không đổi, nhưng ao kém (B) có giá thành cao hơn ao tốt (C) gần 20.000 đồng mỗi ký.

Điểm hòa vốn: bán bao nhiêu mới không lỗ?

• Giá bán hòa vốn = giá thành. Bán thấp hơn giá thành là lỗ, bất kể sản lượng nhiều hay ít.
• Sản lượng hòa vốn = tổng chi phí ÷ giá bán dự kiến.

Tiếp ví dụ giả định A, nếu giá bán giả định 90.000 đ/kg: sản lượng hòa vốn = 135,1 triệu ÷ 90.000 ≈ 1.500 kg. Ao thu 1.875 kg thì lãi khoảng 1.875 × 90.000 − 135,1 triệu ≈ 33,6 triệu đồng. Nhưng nếu rơi vào kịch bản B (giá thành ~86.300 đ/kg), cùng giá bán 90.000 đ/kg thì lãi chỉ còn khoảng 5,5 triệu đồng, rất mỏng.

Cách giảm giá thành 1 kg tôm

1. Hạ FCR, vì thức ăn là khoản lớn nhất.

• Cho ăn theo nhá, chia nhiều cữ, giảm ăn khi trời xấu, tôm lột. Xem quản lý thức ăn cho tôm.
• Boyd (2021) cho biết FCR thấp không chỉ giảm tiền thức ăn mà còn giảm chất thải và nhu cầu oxy: trong bảng ước tính của ông, nhu cầu oxy khoảng 1.100 kg cho mỗi tấn sản phẩm ở FCR 1,0, tăng lên 2.200 kg/tấn ở FCR 2,0.
• Giữ đường ruột khỏe để tôm hấp thu tốt; tham khảo giải pháp men tiêu hóa, tăng đề kháng.

2. Giữ tỷ lệ sống cao. Giống là khoản chi cố định, tôm hao hụt là mất luôn tiền giống, tiền thức ăn đã cho ăn. Chọn giống sạch bệnh (cách chọn tôm giống thẻ tốt, kiểm tra PCR), cải tạo ao kỹ, theo dõi sức khỏe tôm theo lịch chăm sóc theo ngày tuổi.

3. Dùng điện hợp lý. Điện, nhiên liệu chiếm khoảng 7–9% tổng chi phí; chạy quạt tăng dần theo lượng thức ăn thay vì tối đa suốt vụ, nhưng không cắt quạt ban đêm và rạng sáng; luôn giữ oxy hòa tan ≥ 4 mg/L (tốt nhất ≥ 5 mg/L). Xem bố trí quạt nước và oxy hòa tan ao tôm.

4. Dùng thuốc, vi sinh đúng liều, đúng lúc. Thuốc và hóa chất chiếm khoảng 9% (Hiền và ctv., 2021) đến 16% chi phí biến đổi (Sĩ và ctv., 2024). Đo nước trước khi xử lý, tính liều theo thể tích thật bằng công cụ tính liều, tránh đổ dư "cho chắc".

5. Giảm chi phí vốn. Mua thức ăn trả chậm bị cộng thêm 10–15% (Tuổi Trẻ, 2026).

6. Giữ bạt, quạt bền lâu để giảm khấu hao mỗi vụ. Xem thêm kỹ thuật nuôi tôm thẻ ao lót bạt.

Sản phẩm Noben hỗ trợ

Sản phẩm hỗ trợ đúng công dụng ghi trên nhãn, dùng theo liều trên nhãn:

• BIOZYME: bổ sung lợi khuẩn, hỗ trợ tiêu hóa và hấp thụ thức ăn nhanh, nhãn ghi giảm hệ số FCR; trộn 5 ml/kg thức ăn, 2 lần/ngày.
• PROZYME: hỗ trợ tiêu hóa và hấp thu thức ăn; trộn 5 g/kg thức ăn, 2 lần/ngày.
• PROTICBEST: vi sinh làm sạch đáy, sạch nước, sạch nhớt bạt, phân hủy chất thải hữu cơ và thức ăn dư thừa.
• CLEAR 12H: vi sinh phân hủy mùn bã hữu cơ, thức ăn thừa ở đáy ao, giảm khí độc và hỗ trợ làm sạch nhớt bạt, nhớt nước.

Nguồn tham khảo

• Hiệu quả kỹ thuật và tài chính của mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh trong ao lót bạt ở ĐBSCL – Tạp chí KH&CN Nông nghiệp Việt Nam (Huỳnh Văn Hiền và ctv.), 2021
• Phân tích khía cạnh kỹ thuật và tài chính của mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh trên bể nổi ở Cà Mau – Tạp chí Khoa học Đại học Cần Thơ (Phạm Tiến Sĩ và ctv.), 2024
• Nghiên cứu, ứng dụng và phát triển nuôi tôm chân trắng siêu thâm canh theo công nghệ tuần hoàn kết hợp đa loài (CTU-RAS) – Đại học Cần Thơ (Lê Quốc Việt, Châu Tài Tảo, Trần Ngọc Hải), 2026
• Nông dân Miệt Thứ, An Giang vào vụ tôm giữa 'vòng vây' chi phí cao – Báo Tuổi Trẻ, 2026
• A low feed conversion ratio is the primary indicator of efficient aquaculture – Global Seafood Alliance (C. E. Boyd), 2021