Nhà máy đạt ISO 9001:2015 tại Củ Chi. Kỹ thuật viên tư vấn miễn phí cho từng ao.

Kỹ thuật nuôi

Kỹ thuật đọc nhá (sàng ăn) hằng ngày: thức ăn dư, ruột, gan, phân và cách chỉnh lượng ăn

Cách đặt và đọc nhá (sàng ăn) ao tôm thẻ mỗi ngày: lượng thức ăn bỏ nhá, giờ kéo nhá theo cỡ tôm, đọc thức ăn dư, ruột, gan, phân tôm để tăng giảm lượng ăn.

Kỹ thuật đọc nhá (sàng ăn) hằng ngày: thức ăn dư, ruột, gan, phân và cách chỉnh lượng ăn
Nội dung bài viết
  1. Chuẩn bị nhá đúng cách
  2. Bỏ bao nhiêu thức ăn vào nhá, bao lâu thì kéo?
  3. Đọc thức ăn dư để chỉnh lượng ăn cữ sau
  4. Đọc tôm trong nhá: ruột, gan, phân, vỏ
  5. Những bẫy thường gặp khi đọc nhá
  6. Sản phẩm Noben hỗ trợ
  7. Nguồn tham khảo
  8. Câu hỏi thường gặp

Nhá (sàng ăn, vó) là "cửa sổ" duy nhất để bà con nhìn xuống đáy ao mỗi ngày: tôm ăn hết hay còn, tôm khỏe hay yếu, ruột đầy hay trống. Đọc nhá đúng thì cho ăn vừa đủ, đáy sạch, FCR thấp; đọc sai thì hoặc dư thức ăn làm bẩn ao, hoặc thiếu ăn làm tôm chậm lớn. Bài này hướng dẫn cách đặt nhá, bỏ bao nhiêu thức ăn, kéo nhá lúc nào, cách đọc thức ăn dư để chỉnh lượng ăn, và cách xem ruột, gan, phân tôm trong nhá để phát hiện bất thường sớm. Phần FCR và lịch giảm ăn khi thời tiết xấu có ở bài quản lý thức ăn cho tôm.

Chuẩn bị nhá đúng cách

Ở Brazil, nơi người nuôi dùng nhá rất kỹ, Nunes (Global Seafood Alliance, 2001) mô tả:

  • Nhá tròn, đường kính trong khoảng 51 cm, thành cao khoảng 4 cm, đáy lưới mắt khoảng 1,3 mm, có dây để kéo lên.
  • Không đặt nhá ở chỗ tôm thường tránh: vùng quá cạn và các góc ao. Nhá đặt cách bờ 5 đến 10 m ở ao đất lớn.
  • Mỗi lần kéo nhá phải rửa, chà sạch nhá bằng nước ao.
  • Với mật độ đến 25 con/m², họ dùng 25 đến 30 nhá/ha, mỗi nhá phục vụ khoảng 300 đến 400 m²; mật độ cao hơn thì tăng thêm nhá.

Jory (Global Seafood Alliance, 2016) lưu ý tôm tránh vùng có bùn yếm khí và khí H₂S, như kênh thoát và khu gần cống xả. Vì vậy ở ao bạt, không đặt nhá sát rốn ao, hố xi phông: tôm ít vào đó, nhá sẽ báo dư giả.

Bỏ bao nhiêu thức ăn vào nhá, bao lâu thì kéo?

Quy trình Grofarm được Cục Thủy sản công nhận năm 2024 hướng dẫn theo cỡ tôm:

Trọng lượng tôm Lượng thức ăn bỏ vào nhá Thời gian kéo nhá sau khi cho ăn
1,5 đến 6 g 10 g cho mỗi kg thức ăn của cữ 120 phút
6 đến 12 g 15 g/kg thức ăn 90 phút
13 đến 19 g 20 g/kg thức ăn 60 phút
Từ 20 g 20 đến 25 g/kg thức ăn 40 phút

Ví dụ: cữ ăn 10 kg, tôm 8 g, ao có 4 nhá thì tổng lượng bỏ nhá là 10 × 15 = 150 g, chia đều mỗi nhá khoảng 37 g; kéo nhá sau 90 phút.

Nunes (2001) ghi nhận phần lớn thức ăn được tôm ăn trong khoảng 30 phút đầu, và tôm làm rỗng ruột trong khoảng 4 giờ sau một bữa no. Kéo nhá quá sớm sẽ thấy dư giả; quá muộn thì thức ăn đã tan, không còn đọc được.

Đọc thức ăn dư để chỉnh lượng ăn cữ sau

Quy trình Grofarm đọc cả thức ăn và số tôm trong nhá:

Trong nhá thấy Cữ sau
Thức ăn hết, tôm trong nhá ít Tăng 5 đến 10%
Thức ăn hết hoặc còn ít, tôm trong nhá nhiều Giữ nguyên
Thức ăn còn dư nhiều Giảm 5 đến 10%

Vì sao phải nhìn số tôm? Thức ăn hết mà tôm trong nhá vẫn đông là tôm đang đói, nhưng nhiều khả năng lượng ăn vừa; thức ăn hết mà không thấy tôm là tôm đã ăn no và tản đi, có thể tăng nhẹ.

Một vài nguyên tắc khi chỉnh:

  • Mỗi lần chỉ tăng hoặc giảm một bậc nhỏ, rồi xem nhá cữ sau. Tăng một lúc quá nhiều dễ dư đáy.
  • Nếu dư nhiều nhiều cữ liền, đừng chỉ giảm ăn: đo oxy, khí độc, xem tôm có đang lột không, và kiểm tra ruột, gan như phần dưới.
  • Sau khi kiểm tra nhá, quy trình Grofarm tắt sục khí, chạy quạt gom chất thải rồi xi phông; xem bài xi phông đáy ao bạt.

Ao dùng máy cho ăn tự động

Máy cho ăn không thay được nhá. Quy trình Grofarm kiểm tra nhá 1 đến 2 giờ một lần, vào lúc máy chuẩn bị chạy; nếu nhá còn thức ăn thì giảm thời gian chạy máy hoặc tăng thời gian nghỉ giữa hai lần chạy. Jory (2016) cũng nhấn mạnh máy cho ăn tự động hữu ích nhưng không thay được việc người có kinh nghiệm quan sát hằng ngày.

Đọc tôm trong nhá: ruột, gan, phân, vỏ

Mỗi lần kéo nhá, bắt vài con soi dưới nắng hoặc đèn. Các dấu hiệu sau lấy từ hướng dẫn phòng chống bệnh tôm nước lợ của Cục Thủy sản và Kiểm ngư (2026):

Thấy trong nhá Có thể liên quan Bà con nên làm
Ruột đầy, liền mạch, màu theo thức ăn; gan tụy to, màu đậm Tôm khỏe Giữ nhịp cho ăn, theo dõi tiếp
Gan tụy teo nhỏ, nhạt màu hoặc trắng đục, ruột trống Dấu hiệu gặp ở hoại tử gan tụy cấp (AHPND) Giảm ăn, gửi mẫu xét nghiệm ngay
Ruột teo, ít thức ăn hoặc trống, phân đứt đoạn; tôm lớn không đều Dấu hiệu gặp ở bệnh vi bào tử trùng (EHP) Gửi mẫu PCR, xem bài EHP
Ruột trắng đục hoặc rỗng, phân trắng nổi Dấu hiệu hội chứng phân trắng Xem bài phân trắng
Nhiều tôm mềm vỏ, vỏ mỏng Đang lột rộ hoặc thiếu khoáng Giảm nhẹ ăn trong ngày lột, xem bài tôm mềm vỏ

Dấu hiệu trong nhá chỉ giúp nghi ngờ sớm, không thay được xét nghiệm. Quy trình Grofarm soi gan, ruột bằng kính hiển vi 2 lần/tuần và đánh giá ruột theo mức (tốt là mức 3 đến 4), gan theo hình dạng ống gan và lượng giọt dầu. Khi nghi bệnh, bà con lấy mẫu gửi phòng xét nghiệm hoặc kỹ thuật viên. Bệnh do virus không có thuốc đặc hiệu; khi phát bệnh phải báo và xử lý theo hướng dẫn của cơ quan thú y địa phương.

Những bẫy thường gặp khi đọc nhá

  • Quá ít nhá ở ao lớn: Nunes (2001) cho rằng quan sát vài cái nhá không phản ánh đủ sức ăn thật của cả ao, nhất là ao rộng. Bà con nên có đủ nhá và đặt rải đều.
  • Sức ăn dao động theo ngày do chất lượng nước, trời âm u, chu kỳ trăng, lột xác và thức ăn tự nhiên (Nunes, 2001). Đừng phản ứng mạnh với một cữ lẻ; hãy nhìn xu hướng 2 đến 3 cữ.
  • Nhá chỉ báo sau một nhịp: Jory (2016) cho biết tỷ lệ cho ăn còn phải chỉnh định kỳ theo cân mẫu và ước lượng sinh khối (thường mỗi tuần). Cách làm xem bài ước lượng số lượng và sinh khối tôm.
  • Không ghi lại: ghi mỗi cữ "hết, còn ít, còn nhiều" và số tôm trong nhá vào nhật ký ao nuôi để thấy xu hướng.

Sản phẩm Noben hỗ trợ

Khi nhá cho thấy ruột lỏng, gan nhạt hoặc tôm ăn kém, ngoài việc tìm nguyên nhân, bà con có thể hỗ trợ đường ruột và gan theo hướng dẫn trên nhãn:

  • AQUALAC FS: lợi khuẩn trộn thức ăn, hỗ trợ cải thiện đường ruột, phân lỏng, phân nát, đứt khúc; giúp tiêu hóa tốt, giảm FCR.
  • PROLAC: hỗ trợ tiêu hóa, hấp thu nhanh; hỗ trợ ngăn ngừa bệnh đường ruột, phân trắng, trống đường ruột.
  • SORBEST: bổ sung sorbitol, hỗ trợ bồi bổ gan, giải độc gan.
  • AMIN CARE: bổ sung đạm cá, axit amin, mùi tanh hấp dẫn giúp tôm bắt mồi nhanh, ham ăn.

Xem thêm trang giải pháp men tiêu hóa, tăng đề kháng. Nhá dư nhiều kéo dài mà chưa rõ nguyên nhân, bà con gọi/Zalo 0934 246 420 để kỹ thuật viên Noben hỗ trợ.

Nguồn tham khảo

Câu hỏi thường gặp

Bỏ bao nhiêu thức ăn vào nhá là đủ?

Theo quy trình Grofarm: tôm 1,5 đến 6 g bỏ 10 g cho mỗi kg thức ăn của cữ, tôm 6 đến 12 g bỏ 15 g/kg, tôm 13 đến 19 g bỏ 20 g/kg, tôm từ 20 g bỏ 20 đến 25 g/kg, chia đều cho các nhá.

Bao lâu sau khi cho ăn thì kéo nhá?

Tôm nhỏ kéo lâu hơn, tôm lớn kéo sớm hơn: khoảng 120 phút với tôm 1,5 đến 6 g, 90 phút với tôm 6 đến 12 g, 60 phút với tôm 13 đến 19 g và 40 phút với tôm từ 20 g.

Nhá hết sạch thì có nên tăng thức ăn ngay không?

Chỉ tăng 5 đến 10% khi thức ăn hết và trong nhá ít tôm. Nếu thức ăn hết nhưng tôm trong nhá còn nhiều, quy trình Grofarm giữ nguyên lượng ăn.

Nhá còn dư nhiều mấy cữ liền là bị gì?

Có thể do oxy thấp, khí độc, tôm đang lột, trời xấu hoặc tôm bệnh. Giảm ăn, đo nước, xem ruột gan trong nhá; nếu gan nhạt, ruột trống thì gửi mẫu xét nghiệm.

Bài viết liên quan

Tất cả kiến thức nuôi tôm