Ghi chép nhật ký ao nuôi tôm: chỉ tiêu cần ghi, mẫu bảng, cách dùng số liệu ra quyết định
Nhật ký ao nuôi tôm cần ghi gì mỗi ngày, mỗi tuần; mẫu bảng môi trường, thức ăn, thuốc và vật tư, cân mẫu; cách dùng số liệu ra quyết định và đáp ứng VietGAP.

Nội dung bài viết
Nhiều ao tôm hỏng không phải vì thiếu thuốc mà vì không ai nhớ chính xác chuyện gì đã xảy ra mấy ngày trước: pH chiều nay cao hơn hôm qua bao nhiêu, nhá dư từ cữ nào, lần cuối tạt hóa chất là ngày nào. Nhật ký ao nuôi giải quyết việc đó, đồng thời là hồ sơ bắt buộc khi làm VietGAP, khi bán cho nhà máy, và khi cơ quan thú y điều tra dịch bệnh. Bài này hướng dẫn cần ghi chỉ tiêu gì, mẫu bảng đơn giản và cách đọc số liệu để ra quyết định.
Vì sao nhật ký là bắt buộc?
Hướng dẫn phòng, chống bệnh tôm nước lợ của Cục Thủy sản và Kiểm ngư (2026) yêu cầu cơ sở nuôi lập và duy trì sổ nhật ký (giấy hoặc điện tử) để quản lý sức khỏe đàn tôm và bảo đảm truy xuất nguồn gốc. Hồ sơ gồm:
- Nguồn gốc con giống: hóa đơn, chứng từ mua giống, giấy kiểm dịch, phiếu xét nghiệm âm tính với mầm bệnh nguy hiểm của từng lô.
- Sức khỏe và môi trường: diễn biến hằng ngày về sức ăn, tăng trưởng, dấu hiệu bệnh, tỷ lệ chết rải rác hoặc bất thường; nhật ký đo nhiệt độ, pH, độ mặn, oxy, khí độc.
- Vật tư đầu vào: thức ăn, thuốc thú y thủy sản, hóa chất, chế phẩm sinh học, sản phẩm cải tạo môi trường; ghi rõ tên sản phẩm, số lô, liều, lý do dùng, cách dùng và xác nhận thời gian ngừng thuốc trước thu hoạch.
- Kiểm soát dịch bệnh: biện pháp an toàn sinh học đã làm; khi có dịch thì lưu báo cáo gửi cơ quan chức năng, biên bản tiêu hủy hoặc hồ sơ thu hoạch sớm.
Toàn bộ hồ sơ phải lưu đầy đủ và sẵn sàng xuất trình khi cơ quan có thẩm quyền yêu cầu.
Quy phạm VietGAP ban hành theo Quyết định 1503/QĐ-BNN-TCTS (2011) cũng yêu cầu hồ sơ sản xuất từ khâu cải tạo ao đến thu hoạch, gồm nhật ký từng ao; hồ sơ mua hàng; hồ sơ di chuyển tôm vào, ra, giữa các ao (loài, số lượng, sinh khối, số ao); ghi số tôm chết và lý do chết hằng ngày; quan trắc chất lượng nước. Bộ tiêu chí VietGAP đã được cập nhật qua các năm, bà con nên hỏi tổ chức chứng nhận để dùng đúng mẫu hiện hành.
Chỉ tiêu cần ghi và tần suất
| Nhóm | Chỉ tiêu | Tần suất tham khảo |
|---|---|---|
| Nước | Oxy hòa tan, pH, nhiệt độ | Hằng ngày (quy trình Grofarm, Cục Thủy sản, 2024) |
| Nước | Độ mặn, độ kiềm, canxi, magie, NH₃, NO₂ | 2 lần/tuần (quy trình Grofarm) |
| Nước | Độ trong, màu nước, H₂S | Theo quy trình của trại; VietGAP liệt kê trong nhóm chỉ tiêu phải quan trắc |
| Thức ăn | Lượng từng cữ, loại thức ăn, kết quả nhá | Mỗi cữ |
| Tôm | Tôm chết (số con, lý do nếu biết), dấu hiệu bất thường | Hằng ngày (VietGAP 2011) |
| Tôm | Trọng lượng trung bình, ước lượng số tôm, sinh khối | Mỗi tuần |
| Tôm | Soi gan, ruột | 2 lần/tuần (quy trình Grofarm) |
| Vật tư | Thuốc, hóa chất, vi sinh, khoáng: tên, số lô, liều, lý do, người dùng | Mỗi lần dùng |
| Vận hành | Thay nước, cấp nước, xi phông, giờ chạy quạt, mất điện | Mỗi lần làm |
| Thời tiết | Nắng, mưa, nhiệt độ không khí | Hằng ngày |
Cách đo đúng từng chỉ tiêu xem bài cách đo và đọc chỉ tiêu nước ao tôm.
Mẫu bảng nhật ký đơn giản
Trang đầu vụ (mỗi ao một trang)
Ghi: số ao, diện tích, ngày thả, số lượng và cỡ giống, trại giống, số giấy kiểm dịch, kết quả xét nghiệm, mật độ thả. Kèm các bước cải tạo ao đã làm (xem quy trình cải tạo ao).
Bảng theo dõi hằng ngày
| Ngày | Ngày tuổi | Oxy sáng | pH sáng/chiều | Nhiệt độ sáng/chiều | Thức ăn (kg, số cữ) | Nhá | Tôm chết | Thay, cấp nước | Ghi chú |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| hết/ít/dư |
Bảng sử dụng thuốc, hóa chất, vật tư
Theo VietGAP (2011), hồ sơ dùng thuốc gồm: số lô, ngày bắt đầu, đối tượng, số lượng hoặc sinh khối tôm được xử lý, liều và tổng lượng thuốc, ngày kết thúc, hạn dùng, ngày sớm nhất được thu hoạch, người cho dùng. Mẫu gọn:
| Ngày | Tên sản phẩm | Số lô | Hạn dùng | Liều, tổng lượng | Lý do dùng | Cách dùng | Người làm | Ngày sớm nhất được thu |
|---|
Kháng sinh chỉ dùng khi có chẩn đoán, kháng sinh đồ, theo chỉ định của cán bộ thú y, đúng danh mục được phép; VietGAP không cho dùng kháng sinh để kích thích tăng trưởng hay phòng bệnh.
Bảng cân mẫu hằng tuần
| Ngày | Ngày tuổi | Trọng lượng trung bình (g) | Số con/kg | Ước lượng số tôm | Tỷ lệ sống (%) | Sinh khối (kg) | Thức ăn tích lũy (kg) |
|---|
Cách tính các cột này có ở bài ước lượng tỷ lệ sống và sinh khối.
Dùng số liệu để ra quyết định
Nhật ký chỉ có giá trị khi được đọc lại. Một số cách đọc:
- So pH sáng và chiều: chênh lệch ngày càng lớn là dấu hiệu tảo dày, cần xem lại màu nước và độ kiềm; xem bài quản lý pH và độ kiềm.
- Oxy sáng sớm giảm dần qua các ngày khi sinh khối tăng: kiểm tra lại quạt hoặc tính chuyện thu tỉa; xem bài san thưa và thu tỉa tôm.
- Nhá dư nhiều cữ liền, tôm chết rải rác tăng: dò lại nhật ký 2 đến 3 ngày trước (mưa, thay nước, tạt hóa chất, tôm lột) để tìm nguyên nhân; xem bài đọc nhá hằng ngày.
- Tính FCR định kỳ: FCR = thức ăn tích lũy ÷ sinh khối tôm tăng thêm. FCR tăng dần là cảnh báo dư thức ăn hoặc tôm có vấn đề sức khỏe. Xem bài quản lý thức ăn cho tôm.
- Lấy trung bình nhiều lần cân: Dugger và Jory (Global Seafood Alliance, 2016) khuyên lấy trung bình động 3 đến 4 lần cân hằng tuần để giảm sai số giữa các lần, và so ước lượng với sản lượng thật lúc thu để xây hệ số hiệu chỉnh cho trại mình.
- Trước thu hoạch: xem bảng thuốc để biết ngày sớm nhất được thu; xem bài thu hoạch và bảo quản tôm.
- Cuối vụ: cộng chi phí thức ăn, giống, điện, vật tư với sản lượng để tính giá thành; xem bài chi phí và lợi nhuận một vụ tôm ao bạt.
Mẹo để nhật ký được ghi đều
- Một ao một sổ hoặc một trang, treo ở chòi canh gần ao, ghi ngay khi đo, không để cuối ngày nhớ lại.
- Chụp ảnh nhãn sản phẩm, phiếu xét nghiệm, giấy kiểm dịch và lưu theo từng vụ.
- Thống nhất cách ghi giữa các công nhân: nhá ghi "hết, còn ít, còn nhiều"; giờ đo cố định (ví dụ oxy đo lúc rạng sáng).
- Có thể dùng bảng tính trên điện thoại; hướng dẫn của Cục Thủy sản và Kiểm ngư chấp nhận cả văn bản giấy và dữ liệu điện tử.
- Theo dõi theo ngày tuổi cùng lịch chăm sóc theo ngày tuổi để biết việc cần làm từng giai đoạn. Cần mẫu sổ phù hợp ao của mình, bà con gọi/Zalo 0934 246 420 để kỹ thuật viên Noben hỗ trợ.
Nguồn tham khảo
- Hướng dẫn biện pháp phòng, chống một số bệnh nguy hiểm trên tôm nước lợ – Cục Thủy sản và Kiểm ngư, 2026
- Quyết định 1503/QĐ-BNN-TCTS ban hành Quy phạm thực hành nuôi trồng thủy sản tốt tại Việt Nam (VietGAP) – Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, 2011
- Giải pháp tối ưu dinh dưỡng nuôi tôm thẻ chân trắng thâm canh theo quy trình Grofarm (Phụ lục Quyết định 407/QĐ-TS-KHCN&HTQT) – Cục Thủy sản, 2024
- Regular population sampling of shrimp in ponds, part 2 – Global Seafood Alliance (D. M. Dugger, D. Jory), 2016
Câu hỏi thường gặp
Nhật ký ao nuôi tôm cần ghi những gì?
Tối thiểu: nguồn gốc giống, chỉ tiêu nước hằng ngày (oxy, pH, nhiệt độ), lượng thức ăn và kết quả nhá, tôm chết, thay nước, cân mẫu hằng tuần, và mọi lần dùng thuốc, hóa chất, vi sinh, khoáng với tên, số lô, liều, lý do, thời gian ngừng thuốc.
Dùng men vi sinh, khoáng có phải ghi vào nhật ký không?
Có. Hướng dẫn yêu cầu ghi tất cả vật tư đầu vào, gồm cả chế phẩm sinh học và sản phẩm cải tạo môi trường, với tên sản phẩm, số lô, liều, lý do và cách dùng.
Hồ sơ nuôi phải lưu trong bao lâu?
Các tài liệu đã dẫn yêu cầu lưu đầy đủ và sẵn sàng xuất trình nhưng không nêu một thời hạn chung cho người nuôi. Bà con nên lưu ít nhất hết vụ và đến khi lô tôm đã tiêu thụ xong, và hỏi người mua hoặc tổ chức chứng nhận nếu họ có yêu cầu riêng.