Nhà máy đạt ISO 9001:2015 tại Củ Chi. Kỹ thuật viên tư vấn miễn phí cho từng ao.

Kỹ thuật nuôi

Kỹ thuật san thưa và thu tỉa tôm: thời điểm, cách làm giảm sốc và chăm sóc sau thu tỉa

Khi nào nên san thưa, thu tỉa tôm thẻ; so sánh chài, lưới kéo, vó nâng, rút nước; các bước thu tỉa giảm sốc và cách chăm sóc tôm còn lại trong ao sau thu tỉa.

Kỹ thuật san thưa và thu tỉa tôm: thời điểm, cách làm giảm sốc và chăm sóc sau thu tỉa
Nội dung bài viết
  1. Khi nào nên san thưa, thu tỉa?
  2. Chọn đúng thời điểm thu tỉa
  3. Các cách thu tỉa: ưu và nhược
  4. Các bước thu tỉa giảm sốc
  5. Chăm sóc tôm còn lại sau thu tỉa
  6. Sản phẩm Noben hỗ trợ
  7. Nguồn tham khảo
  8. Câu hỏi thường gặp

Khi tôm lớn, sinh khối trong ao tăng nhanh, oxy và đáy ao bắt đầu quá tải. Thu tỉa (bắt bớt một phần tôm để bán) hay san thưa (bắt bớt chuyển sang ao khác) giúp giảm mật độ để tôm còn lại lớn nhanh hơn, đồng thời có tiền quay vòng sớm. Nhưng mỗi lần kéo lưới là một lần xáo trộn ao. Bài này hướng dẫn chọn thời điểm, chọn cách bắt, các bước giảm sốc và chăm sóc tôm còn lại sau thu tỉa.

Khi nào nên san thưa, thu tỉa?

Theo Chamberlain (Global Seafood Alliance, 2002), thu tỉa thường dùng để làm thưa sinh khối trong ao hoặc bán từng lô nhỏ cho thị trường. Các lý do thực tế:

  • Sinh khối gần mức ao chịu được: oxy sáng sớm tụt, phải chạy quạt gần hết công suất, nhá hết nhanh nhưng tôm chậm lớn. Cách tính sinh khối xem bài ước lượng sinh khối tôm trong ao; sức chịu của quạt xem bài bố trí quạt nước và oxy hòa tan.
  • Tôm lệch cỡ: bán bớt tôm đã đạt cỡ, để tôm nhỏ có chỗ lớn.
  • Giá đang tốt ở cỡ tôm hiện có.

Một số ví dụ đã công bố:

  • Ở Sonora (Mexico), ao bán thâm canh thả 20 đến 25 con/m² và tỉa bớt khi sinh khối gần 2 đến 2,5 tấn/ha, có thể tỉa 2 đến 3 lần; tôm còn lại nuôi đến 30 đến 32 g (Chamberlain, 2002).
  • Ở Indonesia, ao biofloc bắt đầu thu tỉa từ ngày 85 khi tôm khoảng 10 g, sau đó khoảng 2 tuần tỉa một lần. Một ao 2.500 m² thu 6 đợt được 12,37 tấn, FCR 1,11. Ưu điểm chính là tận dụng công suất quạt tốt hơn: sản lượng tính trên mỗi mã lực quạt tăng từ khoảng 680 kg lên 1.124 kg ở một ao (Taw và ctv., Global Seafood Alliance, 2008).
  • Ở Quảng Ngãi, ao có ương giống và thu tỉa 1 lần trước khi thu toàn bộ đạt cỡ 21,2 g/con sau 65 đến 75 ngày nuôi; nhóm tác giả cho rằng thu tỉa làm giảm mật độ nên tôm còn lại lớn hơn (Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản III và Đại học Nha Trang, 2021).

Chọn đúng thời điểm thu tỉa

Taw và ctv. (2008) kiểm tra sức khỏe tôm và đáy ao trước mỗi lần thu tỉa để chắc tôm ở lại còn khỏe. Bà con có thể dùng danh sách sau:

Nên thu tỉa khi Nên hoãn khi
Tôm ăn mạnh, vỏ cứng, gan ruột tốt Tôm đang lột rộ, nhiều con mềm vỏ
Oxy, pH, kiềm, khí độc ổn định Oxy sáng sớm thấp, khí độc cao, tảo vừa tàn
Trời mát, ổn định Sắp mưa lớn, giông, nắng gắt giữa trưa
Đã có người mua, có đá, có xe Chưa chuẩn bị xong khâu bảo quản

Với tôm bán cho nhà máy, Lucien-Brun (Global Seafood Alliance, 2002) mô tả việc lấy mẫu trong 3 ngày trước thu: thường chỉ thu khi dưới 5% tôm đang lột và dưới 10% tôm mềm vỏ. Bà con có thể dùng ngưỡng này để tham khảo khi quyết định ngày tỉa.

Các cách thu tỉa: ưu và nhược

Cách bắt Ưu điểm Nhược điểm (theo Chamberlain, 2002)
Chài Đơn giản, ít dụng cụ Hiệu quả thấp, tốn công; tăng hiệu quả bằng cách nhử tôm bằng thức ăn
Lưới kéo Bắt được nhiều Đáy ao phải phẳng, không vướng; dễ kéo theo bùn, tôm bắt dư thả lại có thể chết
Vó, lưới nâng có nhử mồi Rất nhẹ nhàng, tôm ít dập Kéo nhiều ngày liền tại một chỗ làm tôm chậm lớn, nhiều tôm mềm vỏ
Rút bớt nước Không cần lưới Kém hiệu quả: phần lớn tôm ở lại đến khi ao gần cạn; tôm còn lại bị nóng, bùn khuấy lên, thiếu oxy

Với ao bạt mật độ cao ở Việt Nam, bà con thường dùng chài hoặc lưới kéo. Taw và ctv. (2008) dùng chài mà vẫn để quạt chạy khi thu tỉa ao biofloc.

Các bước thu tỉa giảm sốc

  1. Ngưng cho ăn trước khi bắt. Chamberlain (2002) khuyên ngưng cho ăn vài giờ trước khi kéo vó; quy trình Grofarm (Cục Thủy sản, 2024) ngưng cho ăn ít nhất 6 giờ trước thu hoạch. Tôm no dễ ngộp và hỏng nhanh sau khi bắt.
  2. Chọn giờ mát: sáng sớm khi oxy đã lên, hoặc chiều tối. Chamberlain (2002) cho biết vó nâng thường kéo ban đêm vì tôm bơi tự do hơn.
  3. Giữ oxy: nếu dùng vó, chỉ tắt quạt gần vị trí vó (Chamberlain, 2002); các quạt khác và sục khí đáy vẫn chạy.
  4. Bắt từng mẻ vừa phải, thao tác nhanh, không để tôm dồn đống lâu trong lưới.
  5. Làm lạnh tôm ngay sau khi bắt nếu bán tươi; cách làm xem bài thu hoạch và bảo quản tôm.
  6. Cân tổng số kg bắt ra và cân mẫu đếm số con/kg, ghi vào nhật ký ao nuôi. Thiếu số này thì sau thu tỉa không tính đúng được thức ăn.
  7. Kiểm tra thuốc trước khi bán: tôm thu tỉa cũng là tôm thương phẩm, phải đủ thời gian ngưng thuốc, hóa chất theo nhãn và theo quy định (Cục Thủy sản và Kiểm ngư, 2026).

Chăm sóc tôm còn lại sau thu tỉa

Lưới, chân người và tôm giãy làm đáy bị khuấy, nước đục, oxy giảm, tôm còn lại bị stress và có thể lột sau đó. Chamberlain (2002) ghi nhận khi kéo vó nhiều ngày liên tục ở cùng ao, tôm chậm lớn và tỷ lệ tôm mềm vỏ tăng, có thể do đáy quanh vó bị bẩn và oxy chung giảm. Vì vậy:

  • Chạy đủ quạt, theo dõi oxy ngay đêm đầu sau thu tỉa.
  • Xi phông, gom chất thải bị khuấy lên khi nước đã lắng; xem bài xi phông đáy ao bạt.
  • Đo lại khí độc, pH, kiềm vào hôm sau.
  • Tính lại lượng ăn theo sinh khối mới: lấy sinh khối trước tỉa trừ phần đã bắt. Cho ăn lại từ từ và chỉnh theo nhá; xem bài đọc nhá hằng ngày.
  • Bổ sung khoáng, theo dõi tôm lột và cứng vỏ vài ngày sau; xem bài cách đánh khoáng cho tôm.
  • Giãn các lần thu tỉa, tránh kéo lưới nhiều ngày liền một ao.

Sản phẩm Noben hỗ trợ

Dùng theo hướng dẫn trên nhãn:

  • KIA C TAT: vitamin C tạt xuống ao, hỗ trợ chống sốc, giảm stress, tăng đề kháng; dùng được khi tôm mới lột vỏ.
  • SUPER OXY 02: cung cấp nhanh oxy cho ao nuôi khi oxy tụt sau khi khuấy đáy.
  • AQUA YUCCA: hấp thụ nhanh khí độc, hỗ trợ cấp cứu khi tôm nổi đầu, cải thiện ô nhiễm môi trường.
  • RIMIX: khoáng tăng kiềm, hỗ trợ tôm cứng vỏ nhanh, hạn chế mềm vỏ kéo dài trong ao bạt.

Quy đổi liều theo thể tích ao bằng công cụ tính liều; xem thêm trang giải pháp thiếu oxy, sốc stress. Cần tư vấn lịch thu tỉa phù hợp ao của mình, bà con gọi/Zalo 0934 246 420 để kỹ thuật viên Noben hỗ trợ.

Nguồn tham khảo

Câu hỏi thường gặp

Thu tỉa tôm thẻ lúc nào là hợp lý?

Khi sinh khối gần mức ao chịu được, tôm khỏe, vỏ cứng và môi trường ổn định. Ví dụ đã công bố: ao biofloc ở Indonesia bắt đầu tỉa từ ngày 85 khi tôm khoảng 10 g, sau đó khoảng 2 tuần một lần.

Thu tỉa xong tôm còn lại bị lột, mềm vỏ có sao không?

Tôm có thể lột sau khi bị xáo trộn. Giữ oxy, kiềm, khoáng ổn định và theo dõi vài ngày. Nếu tôm mềm vỏ kéo dài, xem bài tôm mềm vỏ, chậm lột.

Có nên rút nước để thu tỉa không?

Không nên. Rút nước kém hiệu quả vì phần lớn tôm chỉ ra khi ao gần cạn, còn tôm ở lại bị nóng, bùn khuấy lên và thiếu oxy; thay nước lại cũng có thể gây sốc.

Sau thu tỉa có cần giảm thức ăn không?

Có. Lượng ăn phải tính theo số tôm còn lại. Giảm theo phần sinh khối đã bắt ra, rồi chỉnh tăng hoặc giảm theo nhá trong những ngày sau.

Bài viết liên quan

Tất cả kiến thức nuôi tôm